Trang chủ Tôi Nhân vật Nguyễn Thiếp: Thầy giáo 3 lần từ chối lời mời ra làm quan của vua Quang Trung

Nhân vật

Nguyễn Thiếp: Thầy giáo 3 lần từ chối lời mời ra làm quan của vua Quang Trung

Chiến thắng Ngọc Hồi - Đống Đa vào trưa mùng 5 Tết Kỷ Dậu 1789 mãi mãi là một trong những trang sử hào hùng của dân tộc. Chiến công lịch sử đó có sự đóng góp không nhỏ của những nhà tri thức đương thời. Một trong số đó là La Sơn phu tử Nguyễn Thiếp

Nguyễn Thiếp là ai?

Nguyễn Thiếp (1723-1804), là danh sĩ, nhà giáo, nhân vật lịch sử nổi tiếng giai đoạn cuối thế kỳ XVIII, quê ở Đức Thọ, Hà Tĩnh. Sau khi đỗ thủ khoa trong kỳ thi hương ở Nghệ An, ông ra làm một số chức quan nhỏ rồi sau đó về ở ẩn, làm nghề dạy học. Cùng với Chu Văn An, Nguyễn Bỉnh Khiêm, ông được môn sinh suy tôn là “phu tử”.

Vài nhận định ngắn ngủi nhưng chuẩn xác của ông giúp vua Quang Trung củng cố niềm tin chắc thắng, xông thẳng tới chiến trường, tiêu diệt hoàn toàn đội quân xâm lược.

Không chỉ học trò, ông còn nhận được sự kính trọng rất lớn từ danh sĩ, trí thức và cả vua Quang Trung. Nguyễn Huệ đã 4 lần mời ông ra giúp nước với lời lẽ hết sức thắm thiết. Tới lần thứ tư, ông mới nhận lời.

Năm 1791, vua Quang Trung thành lập Viện Sùng ngay tại nơi Nguyễn Thiếp ở ẩn và mời ông làm viện trưởng với nhiệm vụ biên dịch các sách chữ Hán sang chữ Nôm, thực hiện biện pháp cải cách giáo dục, đào tạo nhân tài. Đây chính là thư viện đầu tiên của nước ta.

Nguyễn Thiếp đã dịch nhiều bộ sách quan trọng từ chữ Hán sang chữ Nôm, như Tiểu học, Tứ thư, Kinh thi, Kinh thư, Kinh dịch… để chuẩn bị quy chế mới về học tập và thi cử dưới thời Tây Sơn.

Khi bàn về quan điểm giáo dục, ông cho rằng nên lấy Tiểu học làm gốc, từ đó mở rộng dạy Tứ thư, Ngũ kinh, các bộ sử. "Việc giáo dục tốt thì người tốt nhiều, người tốt nhiều thì triều cương chính và thiên hạ trị".

La Sơn phu tử cũng chính là người khuyên vua Quang Trung dời đô về vùng núi Dũng Quyết của thành phố Vinh, Nghệ An, ngày nay. Sau khi được vua đồng ý, Nguyễn Thiếp cùng quan trấn thủ Nghệ An bắt tay vào xây dựng kinh đô mới với tên gọi Phượng Hoàng Trung Đô. Tiếc là, cái chết đột ngột của vua Quang Trung khiến những ý tưởng của ông phải bỏ.

Chiếu truyền của vua Quang Trung
Chiếu truyền của vua Quang Trung gửi La Sơn phu tử chọn đất đóng đô

Hiến kế giúp vua Quang Trung đại phá quân Thanh

Cuối năm 1788, theo lời cầu khẩn của Lê Chiêu Thống, hoàng đế nhà Thanh sai Tổng đốc Lưỡng Quảng Tôn Sĩ Nghị mang tới 290.000 quân xâm lược nước ta. Dù đánh đâu thắng đó, khi tranh thủ tuyển quân ở Nghệ An, vua Quang Trung mời La Sơn phu tử Nguyễn Thiếp tới hội kiến, bàn kế đánh giặc.

Ông đã hiến những mưu kế, giúp vua Quang Trung có cái nhìn đúng đắn về tình hình quân địch, cũng như chiến lược đại phá quân Thanh. Theo một số tài liệu lịch sử, vua Quang Trung hỏi: "Hay tin vua Lê Chiêu Thống sang nhà Thanh cầu lụy, vua Thanh cho quân sang đánh, trẫm sắp đem quân ra chống cự, mưu đánh và giữ nước được hay thua, phu tử nghĩ thế nào?".

Ông trả lời: "Bây giờ, trong nước trống không, lòng người tan rã, quân Thanh ở xa tới mà lòng bọn tướng soái thì huênh hoang tự đắc. Chúng không cần biết tình hình quân ta yếu hay mạnh, binh lương và trận chiến sẽ xảy ra như thế nào. Quân lính phân vân không biết sang đánh hay đến giữ theo sự khẩn khoản của vua Lê".

Nguyễn Thiếp nhận định số quân của vua Quang Trung kéo từ miền trong ra chưa đủ để chống đối với giặc, mà trở lại chiêu mộ thêm binh lính thì thời gian không cho phép. Vậy, vua phải tuyển mộ ngay quân lính ở đất Thanh Nghệ, "vì nơi đây là đất thượng võ xưa nay, anh hùng nhiều, mà hảo hán cũng nhiều".

Bàn về chiến thuật đánh quân Thanh, Nguyễn Thiếp cho rằng: "Người Thanh ở xa tới mệt nhọc không biết tình hình khó dễ thế nào. Nó có bụng khinh địch. Nếu đánh gấp thì không ngoài mười ngày sẽ phá tan. Nếu trì hoãn một chút khó lòng mà được".

Những ý kiến của Nguyễn Thiếp đều được vua Quang Trung đánh giá cao, với khẳng định "lời tiên sinh nói rất hợp ý trẫm". Những ý kiến nhận xét của La Sơn phu tử giúp vua Quang Trung củng cố niềm tin chắc thắng vào chiến thuật đánh thần tốc của mình.

Diễn biến của trận quyết chiến với quân Thanh quả đúng như dự kiến thiên tài của vua Quang Trung, nhận định chính xác của Nguyễn Thiếp. Chỉ trong 6 ngày, quân Tây Sơn đánh tan 290.000 quân Thanh. Đúng trưa mùng 5 Tết Kỷ Dậu (1789), vua Quang Trung tiến vào thành Thăng Long trong sự vui mừng chào đón của nhân dân.

Sau khi nhà Tây Sơn sụp đổ, vua Nguyễn Ánh vẫn ngỏ ý mời Nguyễn Thiếp ra giúp triều Nguyễn, nhưng ông khuớc từ. Ông về quê ở ẩn tại núi Thiên Nhẫn (Can Lộc, Hà Tĩnh) và mất năm 1804.

5 ( 1 bình chọn )

Chia sẻ Chia sẻ
https://www.behance.net/luongdesigner89
Thiết kế đồ họa chuyên nghiệp, theo mọi yêu cầu của khách hàng. Thiết kế Website, các ấn phẩm, quảng cáo, truyền thông, Teaser, voucher, poster...

Ý kiến bạn đọc (0)

Liệu Covid-19 có kéo theo "bùng nổ dân số"?

20/07/2020 10h:42

169

Nhìn chung, tỉ lệ sinh trong thời covid sẽ bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu-tố-khó-đoán. Từng có dự báo rằng số lượng ca nhiễm và tỉ lệ tử vong cao sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến tỉ lệ sinh trong 9 tháng tới, và càng nhiều người nhiễm bệnh, thì tình hình sẽ càng khả quan hơn. 

Hãy nói cho tôi 3 con số của bạn. Tôi sẽ cho bạn biết bạn là ai?

18/07/2020 01h:48

243

Trong cuộc đời mỗi người sẽ có 3 con số đi theo mình suốt cuộc đời, nói lên tính cách của mình, nói lên cuộc đời của mình và là con số may mắn của mình.

25 công thức viết bài quảng cáo cho website & mạng xã hội, kèm ví dụ siêu dễ hiểu

16/07/2020 02h:20

242

Mắc kẹt vì không có ý tưởng gì cho bài viết mới? Để sự nhàm chán nhấn chìm bạn hay chống lại nó? Hãy tận dụng 25 công thức viết hiệu quả sau đây…

Xin đừng ăn thịt rắn

13/07/2020 01h:16

288

Tôi kể ra câu chuyện này giúp mọi người hiểu hơn về loài rắn mà có những cách sống phù hợp, việc ăn thịt rắn không ai có quyền cấm, nhưng lỡ đâu một ngày ta gặp kiếp nạn biết làm sao bây giờ?  Vì vậy hãy cẩn thận và tránh xa chúng ra nhé!

Tâm linh huyền bí: Hành trình 12 tiếng đưa bé Voi trở về với gia đình

09/07/2020 05h:16

842

Sau 3 ngày nỗ lực cuối cùng đã tìm được bé Voi ở cách nhà 3km đường sông. Bé bị quấn vào dây cáp buộc thuyền, khi dây bị đứt, thuyền văng ra ngoài thì bé mới thoát ra được.

5 cái ngu mình học được khi làm việc tại startup

08/07/2020 04h:45

210

Mình hiện tại đang làm ở một startup trẻ khỏe đã tồn tại được hơn 3 năm, chắc cũng gọi là tự tin bảo rằng đã qua giai đoạn trứng nước và có được rất nhiều bài học

Cùng chủ đề

Bài viết mới